X
تبلیغات
دانشسرا - نیاز بدن به املاح معدنی

دانشسرا

علمی,فرهنگی,...

نیاز بدن به املاح معدنی

نیاز بدن به املاح معدنی

املاح در همه جا خاک ، آب ، گیاه و بدن انسان وجود دارند . در بدن ما نیز انواع مختلفی از آنها موجود است که به اسخوان هایمان استحکام میبخشد و حیات سلولهای بدنمان را تأمین می کند .

املاح مود نیاز بدن ما به دو دسته عمده تقسیم می شوند:

·        املاح کلی (ماکرو)

·        املاح جزئی (میکرو)

تفاوت این دو از اسمشان معلوم است . املاح کلی به میزان بیشتری در بدن موجود هستند از اینرو ما به میزان بیشتری از آنها نیازمندیم و املاح جزئی به میزان کم در بدن ما وجود دارند پس روزانه میزان کمی از آنها مورد نیاز است ولی این دلیل بر این نیست که ازدرجه اهمیت کمتری برخوردار هستند. در بدن ما به طور متوسط 2 تا 3 کیلو املاح مختلف وجود دارد که نصف بیشتر آن کلسیم است. املاح از طریق غذا به بدن ما وارد شده در اثر هضم غذا آزاد می شوند و به صورت یون، جذب دیواره روده می گردند و از طریق خون به کبد و دیگر اندامها هدایت می شوند . مقداری از آن، همان لحظه استفاده شده ، باقی مانده ذخیره می شود و اضافی آن از بدن دفع می گردد . شرایط مختلفی بر جذب املاح مؤثر است . مثلاً املاح موجود در بعضی غذاها بهتر ( منابع حیوانی) و در بعضی غذا ها کمتر جذب می شوند. خوردن بعضی غذاها با هم موجب می شود مواد غذایی موجود در یکی جذب املاح دیگری را کند کند و یا سرعت ببخشد. مثلاً خوردن سبزیجات با غذاهای گوشتی جذب آهن موجود را افزایش می دهد. گاهی املاح مختلف برای ورود به دیواره روده رقابت می کنند ، مثلاً کلسیم موجود در لبنیات با آهن غذاهای گوشتی در ورود به خون رقابت می کند پس بهتر است با هم مصرف نشوند. کسانی که مکمل مصرف می کنند باید مراقب باشند که مصرف بیش از حد یک عنصر جذب عناصر دیگر را کاهش می دهد. املاح در بدن ما فعالیت های متفاوتی دارند که از آن جمله تنظیم فعالیت آنزیم ها، کمک به انتقال مواد در دیواره سلول ، حفظ تعادل اسیدی و بازی بدن، استحکام استخوان ، حرکت عضلات ، انتقال پیامهای عصبی و صدها فعالیت دیگر است . بدن انسان به مواد معدنی نیازمند است زیرا املاح و عناصر معدنی قسمتی از ساختمان یاختهها و مایعات بدن را تشکیل میدهند.

 

نقش املاح معدنی در بدن

·        املاح معدنی، در فعل و انفعالات شیمیایی بدن نقش مهمی ایفا میکنند و در تحریک عضله و انعقاد خون مؤثر میباشند.

·        این املاح، اسیدهای متشکله در بدن را خنثی و بدون اثر میسازند.

·        بین فشار مایعات و یاخته های بدن تعادل برقرار میکنند.

آهن

این عنصر جزو ترکیب تمام یاختههای بدن میباشد و بخصوص در کبد و سپرز ذخیره میشود و لولکوسیتها آن را از کبد و سپرز به مغز استخنان انتقال داده که برای ساختن گلوبولهای قرمز به کار میرود. آهن برای متابولیسم صحیح ویتامینهای ب ضروری است. آهن پنج عمل مهم در بدن انجام می دهد

·        به رشد کمک میکند.

·        موجب افزایش مقاومت در بدن در مقابل بیماریها میشود.

·        از خستگی جلوگیری میکند.

·        کم خونیهای حاصل از کمبود آهن را معالجه و پیشگیری میکند.

·        رنگ موزون به پوست میدهد.

دریافت خیلی زیاد آهن به بدن آسیب می رساند،مطالعات متعدد اثبات کرده است، زمانیکه میزان آهن موجود در خون زیاد باشد، باعث حملات قلبی و ابتلاء به انواع سرطان از جمله سرطان مری و کیسه صفرا  خواهد شد .مطالعه ای در دانشگاه هاروارد نشان داد در  بیشتر موارد، آهن موجود در گوشت باعث این عوارض می شود. افرادی که مقایدر زیادی گوشت قرمز، مرغ و ماهی مصرف می کنند، میزان آهن خونشان نسبت به افراد گیاهخوار بالاتر است. آهن موجود در گوشت قرمز، مرغ و ماهی ،آهن هِم (Heme) نام دارد که به مقدار زیادی جذب می شود( جذب آن 20-10درصد است). در حالیکه آهن موجود در منابع گیاهی به مقدار خیلی کم و فقط 3-1 درصد آن جذب خون می شود. اگر چه بین آهن بالای خون و حملات قلبی و سرطان ارتباطی وجود دارد، ولی ما دلیل آن را نمی دانیم که چگونه آهن باعث این بیماری ها می شود.ترانسفرین؛ پروتئین حمل کننده آهن در خون می باشد. اگر مقدار آهن خون شما بالا باشد، می توانید از پزشک خود بخواهید یک آزمایش خونی بنام TIBS (درجه اشباع ترانسفرین) برای شما بنویسد که براساس آن غلظت آهن خونتان مشخص می شود. اگر میزان TIBS بیشتر از 60 درصد باشد، احتمال ابتلاء به حملات قلبی و انواع سرطان افزایش می یابد. در اینصورت برای کاهش آهن خون باید :

·        مصرف انواع  گوشت قرمز، ماهی، مرغ و غذاهای غنی شده با آهن  ( ماندد غلات غنی شده با آهن) را کاهش دهید.

·        در سال 1 بار یا بیشتر خون بدهید.

منابع غذایی آهن

دل و جگرو قلوه گاو، گوشتهای قرمز، زرده تخم مرغ، بادام، پسته، گردو،حبوبات،مارچوبه و آرد جو میباشد.

روی

روی یا (zinc ) جزو 15 عنصر معدنی و ضروری است ،  که بدن ما به آن نیاز دارد. اگر به  جدول تناوبیمواد نگاهی بیندازیم، می بنیم که این جدول شامل  114 عنصر یا ماده ی شیمیایی است که  به صورت دوره ای و  گروهی قرار گرفته اند و تمامی این تعداد عناصر ازنظرخواص شیمیایی و فیزیکی با یکدیگر متفاوت هستند و بر اساس همین خواص در جدول طبقه بندی شده اند .فلز روی نخستین بار  در سال 1869 میلادی  توسط دانشمند فرانسوی رولن به عنوان عامل رشد  آسپرژیلوس نیگرا معرفی شد، سپس دکتر سامک و همکارانش ( در سال 1926 ) این عنصر را برای رشد گیاهان  آلی ضروری تشخیص داد و پس از آن دکتر بل کینز در سال 1919 به نقش آن در حیوانات بزرگتر و دکتر برتراندوهمکارانش درسال 1911و همچنین دکتر مک ( در سال 1926 ) به نقش عنصر روی در انسان اشاره کردند . در بدن انسان حدود 4 1 گرم روی ( به طور متوسط 2/2 گرم روی ) وجود دارد که معادل نیمی ازآهن بدن است . مقدار این عنصر در بعضی از اعضای بدن  بیشتر است که  نشان دهنده ی نقش آن در این ارگان ها است. بیشترین مقدار روی در چشم، پانکراس و پوست ذخیره شده است( 20 در صد روی کل بدن ) و به همین دلیل روی ازضایعات پوستی، اگزما وعارضه های دیگر پوستی جلوگیری می کند و بیماران بسیاری با چنین ضایعاتی با خوردن سولفات روی و استعمال پماد های جلدی روی ( به نام Zinc Oxide ) درمان شده و میشوند. هم چنین در مشیمیه چشم ، و پروستات و مایع منی صد برابر غلظت پلاسما، روی وجود دارد . اعمال فیزیولوژی روی در  بدن بسیار زیاد و پر اهمیت است. دانشمندان و محققان علم تغذیه در بررسی های خود در طی بیش از 20 سال به این نتیجه رسیده اند که روی در بسیاری از فعل و انفعالات شیمیایی بدن،شرکت داشته وبرای حفظ سلامتی و طول عمر بدون امراض وجودآن لازم  است.فلزروی آنتی اکسیدانی است که در واکنش های اکسیداتیو استرس نقش مهمی را بازی می کند . اطراف ما عوامل رادیکال زا و اکسیدان بسیار فراوان است و متاسفانه امروزه رابطه اکثر بیماری ها با این عوامل اکسیدان  ثابت شده است. به طور مثال با مصرف هر عدد سیگار 15000  رادیکال آزاد وارد بدن شخص مصرف کننده میشود که در صورت وجود نداشتن مواد آنتی اکسیدان ، بیماری های مختلف در بدن ایجاد می شود. ویتامین C، ویتامین E و بتا کاروتن  ( پیش نیاز ویتامین A ) ، روی و  سلنیوم 5 آنتی  اکسیدان بسیار قوی شناخته شده در بدن هستند که عامل حفظ سلامتی و مبارزه بابیماری ها به شمارمی روند. فلز روی، در افزایش سطح سیستم ایمنی و کارکرد صحیح دستگاه ایمنی نقش مهمی را به عهده دارد . روی عوامل و فلزات سمی توکسیک وارد شده به بدن را جذب و  خنثی می کند. به طور مثال در شهر های آلوده ای مانند تهران که مرتبا” سرب و سایر فلزات سنگین به بدن وارد می شود وجود کافی روی در بدن ،  مانع از اثرات سمی و مخرب آن ها خواهد شد. این فلز  در ساختمان بیش از دویست آنزیم در بدن شرکت دارد. روی،  علاوه بر شرکت در ساخت آنزیم ها  به عنوان یک کاتالیزور یا تسریع کننده واکنش های بدن عمل میکند. یکی دیگر ازاعمال روی،فعالیت درتکثیرسلولی است. در ساختن دز اکسی ریبو نوکلوییک اسید یا DNA نیاز به روی میباشد و DNA، رشته ژنتیکی اصلی تشکیل دهنده هسته سلولی است که بدون آن ادامه ی حیات سلولی ممکن نیست .البته در این جا بایستی اشاره کرد که سلول های گلبول قرمز خون استثنا هستند ،زیراسلول های گلبول قرمز خون بدون هسته بوده و فاقد DNA می باشند همانگونه که در بالا عنوان شد در ساختمان بسیاری از آنزیم های بدن ، فلز روی شرکت دارد، به طور مثال آنزیم سوپر اکسید دیسموتاز که جزو آنزیم های مهم اکسیداتیو است به سه گروه تقسیم میشود که در ساختمان سلول ها شرکت می کنند:

·        نوع سوپر اکسید دیسموتاز مانگان در درون میتوکندری ها ( کوره های سلولی )

·        نوع سوپر اکسید دیسموتاز مس و روی در خارج از میتوکندری و در سیتوپلاسم سلول وجود دارند رادیکال های آزاد رسیده به سیتوپلاسم توسط این دو نوع سوپر اکسید دیسموتاز یعنی نوع روی ومس گرفته و خنثی میشوند.

آنزیم کربورات هیدراز آنزیمی دیگر است که روی در ساختمان آن، به کار رفته است. کار  آنزیم ذکر شده این است که در تعادل الکترولیت ها واسید و باز در بدن نقش دارد و در اثر کمبود  این آنزیم، تعادل آب داخل و خارج سلولی به هم می خورد. آنزیم الکل دهیدروژناز نیز از آنزیم های مهمی است که در صورت وجود روی ، در بدن ساخته می شود. کمبود این آنزیم در بدن باعث می شود که الکل موجود در خون تجزیه نشده و باقی بماند . این حالت به ویژه در کشور های غربی که از مشروبات الکلی زیاد استفاده می کنند بایدمورد توجه قرار گیرد .درافرادی که کمبود این آنزیم را دارند پس از مصرف الکل ، دچار سر درد و سایر عوارض مصرف زیاد  الکل خواهند شد . آنزیم  کربوکسی پپتیداز نیز در ساختمان خود ، دارای فلز روی است.این آنزیم تجزیه پروتئین ها را در بدن به عهده دارد و در اثر کمبود آن، پروتئین های مصرفی به خوبی تجزیه نشده و به مصرف سلولی نمی رسد .

عوامل کاهش مقدار روی در بدن

یکی از مهم ترین علل کمبود روی در بدن ، نقصان دریافت آن از طریق مواد غذایی است و این حالت به ویژه در بچه ها، جوانان و کسانی که به مدت طولانی در  رژیم غذایی یا  پرهیز غذایی هستند دیده می شود. مواد غذایی مصرفی و آب نوشیدنی مهمترین منابع روی در طبیعت میباشند . اختلالات جذب روده ای هم میتواند سبب کاهش این عنصر مهم یعنی روی دربدن شود .  خوردن سبوس گندم یا سایر حبوبات ( سبوس حبوبات ) که حاوی فیتات فراوان هستند، هم چنین  مصرف اسفناج و یا سایر مواد حاوی اگزالات به همراه غذا، می تواند مانع از جذب روی در بدن شود. تجربیات نشان میدهد که چهار گروه از داروها، باعث تشدید مصرف روی میشوند.

این 4 دسته دارویی عبارتند از:

·        آنتی بیوتیک ها

·        دیورتیک ها (مدرها)

·        گلوکوکورتیکوئید ها ( کورتون ها )

·        دارو های ضد حاملگی

در میان آنتی بیوتیک ها ، مصرف تترا سایکلین و خانواده ی آن بیشتر از سایرین مانع از جذب روی میشود.

 

چه کسانی نیاز به دریافت روی بیشتری در برنامه روزانه دارند؟

این نکته حائز اهمیت است وبایستی همه ی خانم ها و آقایان بدانند که خانم های شیرده و باردار و افرادی که دارای  فعالیت ورزشی  مرتب و منظم   هستند، نیاز به روی بیشتری نسبت به سایر افراد دارند واگرمقدار دریافت آنها ازروی، کافی نباشددچارکمبود آن و عوارض حاصل از آن خواهند شد.

·        افرادی که در طی روز سیگار  زیادی می کشند وکسانی که مشروبات الکلی  می خورند ،  به مقدار بیشتری روی نسبت به سایرین نیازمند هستند.

·        بیمارانی که دارای مشکلات کبدی وکلیوی هستند، هم چنین بیماران مبتلا به دیابت،نیازمند به روی بیشتری هستند.

·        در هنگام ابتلا به عفونت ها ، نیاز به دریافت روی ، بیشتر از سایر مواقع است.

·        کسانی که دچار سوختگی شده اند و یا بیمارانی که سکته های قلبی ( آنفارکتوس قلبی ) کرده اند ، هم چنین افرادی که دچار آرتروز هستند، بیشتر از حد معمول به روی نیاز دارند.

·        مقدار روی دریافتی از راه غذا به بدن بیماران مبتلا به سرطان باید اضافه شود.

·        کم خونی یکی از بیماری هایی است که نیاز به دریافت روی را در بدن افزایش می دهد.

·        تحقیقات وبررسی های بالینی نشان داده است کسانی که مبتلا به جوش های صورت(آکنه ) هستند ، دارای سطح پایینی از روی در خون بوده اند و دادن روزانه 200 میلی گرم گلوکونات روی که معادل 30 میلی گرم روی است می تواند باعث بهبود عفونت های جوش  های آن ها شود.

·        کسانی که مبتلا به نورودرماتیت و پسوریازیس هستند، اغلب مبتلا به کمبود روی هستند.

·        کسانی که مبتلا به زخم های پوستی اند، جهت ترمیم و بازسازی سریع تر ، نیاز به مقدار روی بیشتری دارند.

·        هم چنین افراد مبتلا به آلرژی و التهابات پوستی اغلب دچار کمبود سطح روی در خون هستند.

·        بررسی های انجام شده بر روی حیوانات نشان می دهد، طحال حیواناتی  که دچار کمبود طولانی مدت  روی شده اند پس از مدتی دچار چروکیدگی شده است.طحال از اندامهای ایمنی در بدن به شمار می رود. بنابر این کاهش روی موجب به هم خوردن سیستم  ایمنی می شود و معمولا افراددچار نقص ایمنی و کمبود روی ،اغلب مبتلا به گریپ و سرماخوردگی های متعدد می شوند.

موارد بالا نمونه ای از بیماری ها و افرادی هستند که نیاز بالاتری به دریافت روی در برنامه غذایی روزانه خود دارند.

عوارض حاصل از کمبود روی در بدن

در این جا به طور خلاصه به چند عارضه ی مهم کمبود روی در بدن اشاره می شود :

·        امروزه ثابت شده است که باروری و بارداری، تابع وجود روی در بدن است. فعال  نبودن بیضه ها در آقایان و تخمدان ها در خانم ها و کم بودن اسپرم ها، همگی می تواند به علت کمبود روی در بدن باشد، که در نهایت منجر به ناباروری خواهد شد.

·        تشکیل لکه های سفید در ناخن ، می تواند به دنبال کمبود روی در بدن ایجاد شود .

·        امروزه ثابت شده است که در کنار سایر علل مثل ، کم خونی ، کمبود ویتامین ها ، استرس و. . . . ، کمبود روی از علل بسیار مهم ریزش مو است.

·        درمان جوش های غرور جوانی و زخم های پوستی در صورت کاهش روی ، طول کشیده  و مزمن خواهد شد.

·        کاهش قدرت سیستم ایمنی را در پی دارد.

·        کم بودن رشد بچه ها ،می تواند به علت کمبود روی در بدن باشد.

·        اختلال در رشد اندام های جنسی در زن و مرد ، از کمبود روی نیز ناشی میشود.

·        کمبود روی بر رشد سیستم عصبی به ویژه در بچه ها و نوزادان تاثیر منفی دارد.

·        اختلالات خلقی رفتاری مثل افسردگی (دپرسیون )، اسکیزوفرنی و پرخاشگری نمونه ای از بیماری های پیامد کمبود روی میتوانند باشند.

·        دیده شده است که اختلالات حافظه ،  می تواند عارضه ی  حاصل از کمبود روی در  بدن باشد.

·        کمبود روی ، خود را با پوکی استخوان ، ریزش دندان ها ، بیماری تیروئید ،  بی اشتهایی و تغییر شکل ناخن ها نیز نشان میدهد.

منابع حاوی روی

به طور تقریبی در هر گرم گوشت 3 تا 5 میلی گرم روی وجود دارد . نان سفید ،چربی و شکر فاقد روی هستند .  گوشت ، جگر ،تخم مرغ ،  میگو ،گندم سبوس دار ، تخم کدو حلوایی و گوجه فرنگی از روی غنی هستند . با خوردن هر 100 گرم عدس یانخود یا گندم آسیاب نشده می توان 4 تا 5 میلی گرم روی وارد بدن کرد . در هر صد گرم سبوس گندم یا هر صد گرم ذرت ، 3 میلی گرم روی به بدن می رسد .تخم کدوحاوی روی فراوان است که خوشبختانه درایران بیشتر از سایر کشورها استفاده می شود . در هر 100 گرم آن 5/ 6 تا 5/7 میلی گرم روی دریافت می شود.جالب است که بدانید ، جوانه گندم ، حاوی 17 میلی گرم روی ،  و به عبارتی غنی از روی است و خوردن آن به  تمام افراد توصیه می شود . در هر 100 گرم جگر گوساله ، 8/7 میلی گرم روی وجود دارد . ماده ی  غذایی پر اهمیت در رساندن روی به بدن ،صدف خوراکی است که در هر 100 گرم آن 60- 59 میلی گرم روی وجود داشته و بسیار غنی است که البته در ایران مصرف نمی شود .

عوارض کمبود روی

·        زخم های طول کشیده

·        ریزش مو ، اختلالات رشد ناخن ها و پوسیدگی دندان ها

·        اختلالات باروری و کاهش میل جنسی

·        اسیدوز خفیف در خون

·        کندی رشد بچه ها

·        خشکی پوست واگزما

·        عفونت های راجعه

·        کاهش اشتها

·        اختلالات حس های بویایی، بینایی و چشایی ( تشخیص ندادن طعم غذا ها )

·        نداشتن تمرکز حواس

·        زخم های معده

·        اختلال جذب ویتامین Aدر بدن

 

سدیم

سدیم و پتاسیم با هم کشف شدند و هر دو برای رشد طبیعی، اساسی شناخته شدهاند. مصرف  زیاد سدیم (نمک) سبب نقصان پتاسیم میشود. سدیم به محلول نگاهداشتن کلسیم و مواد معدنی دیگر در خون کمک میکند زدانشمندان از سال 1937 دریافتند که سدیم یک عنصر ضروری برای بدن است . سدیم مهمترین الکترولیت موجود در بدن می باشد . الکترولیت ها عناصری هستند که در بدن وظیفه تنظیم غلظت آب بدن، ثبات اسیدیته بدن و بسیاری از اعمال دیگر را بر عهده دارند. سدیم بیشتر در مایعی که اطراف سلول های بدن را فراگرفته، موجود است. با مصرف نمک که از دو جزء کلر و سدیم تشکیل شده است، سدیم وارد  بدن شده و به راحتی ازطریق دستگاه گوارش جذب می  شود. اغلب سدیم مصرف شده ( 95 درصد) بیشترازنیاز بدن است که از طریق کلیه ها دفع میشود. تنظیم میزان سدیم موجود در بدن توسط سیستم دقیقی انجام می شود. این سیستم به وسیله یک هورمون به نام آلدوسترون کنترل می شود. این هورمون ازغدد فوق کلیوی ترشح می شود. باکاهش میزان سدیم در بدن،ترشح آلدوسترون افزایش می یابد که باعث جذب بیشتر سدیم ازروده ها ومانع دفع سدیم از کلیه می شود. در صورتیکه با مصرف زیاد نمک میزان سدیم در بدن بالا برود، بخش  مربوط به تشنگی در مغز تحریک شده ، فرمان تشنگی راصادر می کند.دراین صورت فرد احساس نیاز به آب پیدا کرده و با مصرف آب غلظت سدیم بدن کم می شود.

نقش سدیم در بدن

·        در جلوگیری از ناتوانی در گرما و آفتاب زدگی مؤثر است.

·        عمل اعصاب و عضلات را تقویت میکند, در منقبض شدن عضلات مؤثر است.

·        آب بدن را تنظیم می کند، در نتیجه با افزایش یا کاهش مصرف آب ، بدن دچار تورم یا خشکی نمی شود.

·        به هدایت امواج عصبی کمک می کند.

·        با وجود سدیم میزان ثبات اسیدی - بازی بدن حفظ می شود یا به عبارتی سدیم در تنظیم PH بدن مؤثر است.

·        یک نقش جالب سدیم این است که موجب جذب بهتر قندهای ساده و اسیدهای آمینه که اجزاء تشکیل دهنده مواد نشاسته ای و پروتئین ها هستند، می شود.

·        سدیم در شیره های گوارشی که موجب هضم غذا می شوند، وجود دارد .

·        سدیم در استخوان ها نیز موجود است.

میزان نیاز به سدیم

روزانه 200 میلی گرم سدیم، حداقل نیاز یک فرد بالغ را برآورده می کند. معمولاً افراد خیلی بیشترازاین میزان و به طور متوسط 7 تا 11 گرم در روز ، نمک مصرف می کنند که از این طریق 4 گرم سدیم روزانه دریافت می شود. مهمترین منبع دریافت سدیم، نمک است، ولی به طور طبیعی در بعضی از مواد غذایی مثل گوشت ها و سبزیجات نیزموجود است. غذاهای آماده و کنسرو  شده، مقدار زیادی نمک دارند. از اینرو به افراد دچار فشار خون بالا توصیه می شود، مواد غذایی کنسرو و فرآیند شده را مصرف نکنند.

کاهش و افزایش مصرف سدیم

مقدار نرمال سدیم خون ، 136 تا 145 میلی اکی والان در لیتر است. اگر میزان سدیم خون  کمتر از این مقدار شود فرد دچار عارضه ای بنام هیپوناتریومی (2) می شود و اگر بیشتر ازاین مقدارشود دچار هیپرناتریومی (3) خواهد شد. علائم کمبود سدیم دربدن سستی،انقباض عضلانی،خستگی و گیجی و افت فشار خون است. با افزایش مقدار سدیم خون، فشار خون بالا رفته ، خطر بیماریهای قلبی-عروقی، سکته و آسیبهای قلبی وجود دارد. برای کاهش احتمال بروز این عوارض به افرادتوصیه می شود منابع پتاسیم، کلسیم و منیزیم را بیشتر دریافت کنند. در مواردی چون استفراغ پیاپی، اسهال ویا تعرق بیش از حد ، دفع سدیم افزایش یافته در نتیجه نیاز به مصرف سدیم نیز بیشترمیشود.افرادیکه برای درمان  افسردگی ، لیتیم مصرف می کنندنباید رژیم محدود ازسدیم بگیرند.  توانایی بدن در دفع سدیم ازکلیه هامحدود است.بنابراین مصرف زیاد و طولانی مدت سدیم ، موجب تجمع میزان اضافی آن دربدن شده ودرسنین بالاتر،فرد دچار عارضه فشار خون خواهد شد.پس بهتراست قبل از مصرف یک ماده غذایی، بر چسب آن را مطالعه کنید تا مطمئن شوید سدیم زیادی ندارد .

کبالت

این ماده یکی از اجزای اصلی ساختمان سیانو کوبالامین یا ویتامین B12 می باشد که وجود آن دربلوغ گویچه های سرخ نیز حایز اهمیت است. معمولاً رژیم غذایی مناسب دارای مقدار کافی کبالت می باشد و کمبود آن پیش نخواهد آمد.

منابع غذایی حاوی کبالت

کبالت در غذاهای حاوی پروتئین حیوانی وجود دارد. غنی ترین منبع این ماده معدنی جگر و قلوه است. دیگر منابع خوب برای این ماده معدنی شامل شیر، تخم مرغ، ماهی و پنیر است.

کلسیم

کلسیم در استخوان ها وجود دارد و  کمبود آن موجب پوکی  استخوان می شود  وکلسیم به  میزان فراوان در شیر وجود دارد  کلسیم، فراوان ترین  مینرال  موجوددربدن است. بدن ماتقریباً 1 کیلو گرم کلسیم دارد. البته در افراد مختلف با استخوان بندی متفاوت، مسلما این میزان فرق می کند. بیشتر کلسیم در استخوانها و دندانها نشسته است و تنها 1% آن در بقیه بدن وجود دارد که همین 1 درصد اعمال زیادی انجام می دهد، مثلاً انقباض همه ماهیچه های ما بسته به وجود کلسیم است.

جذب و انتقال کلسیم

جذب آن در خون به صورت یون کلسیم و از دیواره روده صورت می گیردعاملی که موجب افزایش جذب کلسیم می شود ویتامین D است ، به همین دلیل قرص های مکمل کلسیم را با ویتامینD تهیه می کنند. لذا اگر منابعی را که دارای این 2عنصر است مصرف کنید که کلسیم موجود درآنها بهتر جذب می شود.درصورتی که درغذا، ماده ای بنام اگزالات باشد، جذب کلسیم آن کاهش می یابدوبه همین دلیل است که  کلسیم اسفناج  و چغندر  ، به خوبی کلسیم شیر جذب نمی شود.  اسید فیتیک موجوددرسبوس گندم نیز جذب Ca راکاهش می دهد ولی این مسئاله زمانی اثرگذاراست که مصرف  آن خیلی زیاد باشد مثل گیاهخواران مطلق. دریافت کلسیم کافی ، اثرات مثبتی در  کاهش فشارخون افراد مبتلا به فشارخون دارد ،تنظیم میزان کلسیم بدن ، برعهده هورمونهایی است که ازغده تیروئید ترشح می شوند.

عملکرد کلسیم در بدن

·        ضربان قلب را تنظیم مینماید.

·        بیخوابی را کاهش میدهد.

·        در متابولیسم آهن بدن مؤثر است.

·        در تنظیم کار سیستم اعصاب بدن بخصوص در انتقال تحریکات نقش اساسی دارد.

·        کلسیم عامل استحکام استخوانهاست. کلسیم کافی باید در غذای نوجوانان قبل از بلوغ وجود اشته باشدتااستخوانها تراکم مناسبی بیابندودرسالمندی به پوکی استخوان مبتلانشوند.

·        کلسیم برای عملکرد  عضلات ضروری است و تا  کلسیم وجود نداشته باشد حرکت  امکان پذیر نمی باشد .

·        انتقال پیامهای عصبی با واسطه یون کلسیم صورت می گیرد.

·        کلسیم در یکی از مراحل انعقاد خون دخیل است.

·        همانطور که متوجه شدید، کلسیم فعالیتهای زیادی را در بدن بر عهده دارد .

عوارض کمبود کلسیم

عوارض کمبود کلسیم در کودکان راشیتیسم، در میانسالان استئو مالاسی ، ودر بزرگ سالان استئوپروز است. این بیماری ها در اثر کمبود ویتامین Dنیز بروز می کند، پس اگر  می خواهید استخوان های محکمی داشته باشید بهتراست مراقب مصرف ویتامین D هم باشید.کمبودشدید کلسیم،انقباض شدید عضلات به حالت کزاز را به دنبال دارد که ابتدا به صورت گرفتگی عضلات دیده می شود. البته  این حالت کمتر رخ می دهد و آنچه ما بیشتر از کمبود کلسیم دیده ایم، پوک شدن استخوان ها در  سنین بالاست که برای جلوگیری از آن باید از نوجوانی به فکر باشیم.کلسیم از راه پوست هم به هدر می رود فعالیت زیاد در حرارت بالا و تعرق زیاد، دفع پوستی کلسیم را افزایش می دهد . چرا که در اثر بالا رفتن سن،درد استخوان، راحت شکسته شدن و دیرجوش خوردن استخوانها گریبانگیرمان می شود. میزان مورد نیاز کلسیم روزانه 800 تا 1200 میلی گرم است.

جلوگیری از ابتلاء به استئوپروز

·        دریافت کلسیم، و ویتامین D باید در حد استاندارد باشد.

·        نباید سیگار بکشیم.

·        نباید قهوه و چای بیش از حد مصرف کنیم.

·        نباید دیورتیک (داروهای مدر) بیش از حد مصرف کنیم.

·        باید بیشتر خود را در معرض خورشید قرار دهیم تا ویتامین Dدر زیر پوستمان تولید شود.

·        در هر سنی که هستیم دست از ورزش کردن و فعالیتهای بدنی برنداریم، چراکه کم تحرکی استخوانها را پوک می کند.

·        مصرف کافی منابع ویتامین D را فراموش نکنیم.

منابع کلسیم

انواع لبنیات غنی ترین و بهترین منبع کلسیم هستند و کلسیم موجود در آنها براحتی جذب می شود. هر لیوان شیر 300 میلیگرم کلسیم دارد که یک سوم ِنیاز روزانه ما را تأمین می کند. ماست، پنیر و بستنی هم چون از شیر تهیه می شوند کلسیم قابل توجهی دارند . ماهی نیز منبع خوبی برای کلسیم است ماهی هایی چون ماهی آزاد، ماهی تن و ساردین مقدار مناسبی کلسیم دارند. بیشترسبزیجات سبز رنگ کلسیم زیادی دارند : روناس ، اسفناج ، کلم ، کلم بروکلی،جعفری. بادام هم کلسیم زیادی دارد که با کشمش و انجیر و خرمای خشک، میان وعده هایی مناسب و مقوی هستند. جالب  است بدانید که گوشتها و میوه ها کلسیم زیادی ندارند. برای تأمین کلسیم روزانه، حداقل 2 لیوان  لبنیات لازم دارید به علاوه باید از سبزیجات و حبوباتی که کلسیم قابل توجهی دارند نیز بیشتر استفاده  کنید.

مکمل کلسیم

وجود کلسیم برای انجام بسیاری از اعمال بدن ضروری است؛ مثل تنظیم ضربان قلب، انتقال پیام های عصبی، تحریک ترشح هورمون ها، انعقاد خون و مهمتر از همه ساخت استخوانهای بدن و حفظ سلامتی آن ها . کلسیم در بسیاری از مواد غذایی وجود دارد  و به علت این که بدن قادر به ساخت آن نیست، بایستی به مقدار کافی از راه غذا دریافت شود. حتی بعد از تکمیل و  توقف رشد  طولی استخوان های بدن( یعنی بعد از دوران رشد ) بایستی به مقدار لازم دریافت شود، زیرا از  راههای مختلفی از بدن دفع می شود؛ مثلاً از طریق عرق، ریزش مو، تجدید پوست و ناخن، ادرار و  مدفوع. کلسیمی که در طی روز از بدن دفع می شود،  بایستی از طریق غذا دوباره  تأمین شود. منابع غذایی کلسیم عبارت اند از : شیر ، ماست ،  پنیر و سایر مواد لبنی ، ماهی مثل ماهی آزاد، ماهی تن و ساردین، بادام ، کشمش،  سبزیجاتی  مثل روناس،  اسفناج، کلم، کلم بروکلی، جعفری. وقتی  کسی نتواند از طریق غذا به مقدار کافی کلسیم را برای رفع نیازهای خود دریافت کند، از کلسیم موجود در استخوان ها ( منبع ذخیره کلسیم ) استفاده می کند که باعث کاهش استحکام استخوانها می شود. چنین فردی نیاز به دریافت مکمل کلسیم یا  غذاهای غنی شده با  کلسیم دارد. اینکه به چه مقدار  مکمل کلسیم نیاز داریم تا کمبود آن را جبران کنیم، بستگی به مقدار دریافت آن از غذاهای مختلف دارد. کلسیم موجود در طبیعت به شکل ترکیب با سایر مواد وجود دارد. ترکیبات مختلفی از کلسیم در مکمل های آن وجود دارد؛ مثل کربنات کلسیم، سیترات کلسیم و فسفات کلسیم.هرکدام از این ترکیبات، مقادیر متفاوتی از کلسیم را دارا هستند.  نکته مهم: برای اطلاع از میزان کلسیم خالص موجود  در مکمل، حتماً برچسب آن را بخوانید تا متوجه شوید برای رفع نیازتان باید چه تعداد قرص  مصرف کنید.

چه نوع مکمل کلسیمی را باید مصرف کنید؟

بایستی متذکر شوم بهترین مکمل آن است که نیازهای فرد را با توجه به میزان تحمل فرد، قیمت و در دسترس بودن آن تأمین کند. در انتخاب و خرید مکمل کلسیم بایستی موارد زیر را در نظر بگیرید:

·        حتماً تحت نظارت داروسازی های معتبر بوده و طبق مقادیر استاندارد باشد.هرگز مکمل هایی را که دارای نام های معتبر دارویی نیستند، خریداری و مصرف نکنید زیرا بعضی ازاین مکمل های غیراستاندارد، حاوی مقادیر خیلی بالا و سمی کلسیم هستند.

·        بیش تر مکمل های کلسیم به راحتی در بدن جذب می شوند. اگر میزان جذب و  محلولیت مکمل در بروشور آن مشخص نبود، برای تعیین میزان محلولیت آن طبق روش زیر عمل کنید:

 مکمل کلسیم را( به شکل قرص یا کپسول )  برای مدت 30 دقیقه در مقدار کمی  آب گرم قرار دهید و گاهی آن را هم بزنید. اگر در  طی این مدت قرص یا کپسول حل نشد، نشان می دهد در معده نیز حل نخواهد شد. مکمل های کلسیم به شکل مایع و جویدنی، بهتردرمعده حل می شوند زیرا قبل از ورود به معده تجزیه می شوند. کلسیم چه از طریق غذا و چه به شکل مکمل،زمانی بهتر جذب می شود که چندین بار در طی روز و هر بار به مقدار 500 میلی گرم یا کمتر مصرف شود. ولی با  این همه دریافت یک جای آن، بهتر از این است که هرگز مصرف نشود.

·        مصرف مکمل های کلسیم در بعضی افراد عوارض جانبی مثل یبوست و  گازمعده  را  ایجاد می کند. اگر با مصرف مایعات و فیبر غذایی فراوان این مشکل رفع نشد، نوع مکمل  خود را تغییر دهید. مثلاً به جای سیترات کلسیم، کربنات کلسیم را مصرف کنید.

همچنین باید مقدار مکمل مصرفی را به تدریج افزایش دهید. مثلاً هفته اول، فقط روی 500  میلی گرم مصرف کنید، سپس به آرامی مقدار مصرف مکمل را افزایش دهید.

·        اگر دارو مصرف می کنید، با پزشک خود و یا دکتر داروساز در مورد تداخل مکمل کلسیم با آن دارو مشورت کنید. بعنوان مثال مکمل کلسیم، جذب آنتی بیوتیک تتراسایکلین را کاهش می دهد. همچنین با جذب آهن نیز تداخل دارد. بنابراین مکمل کلسیم و مکمل آهن نبایستی همزمان با هم مصرف شوند. فقط به طور استثنائی، می توان مکمل آهن را با سیترات کلسیم یا ویتامین C مصرف کرد، زیرا حلت اسیدی دارند. سایر داروهایی را که با معده خالی مصرف می شوند، نباید با مکمل کلسیم دریافت کرد.

·        مکمل های کلسیم دارای سایر املاح و ویتامین ها نیز هستند.

مطالعات  مختلف نشان داده دریافت کم کلسیم باعث کاهش  توده استخوانی  و  افزایش شکستگی استخوان می شود. ولی دریافت کم کلسیم یکی از عوامل کاهش توده  استخوانی است. سایر عوامل تأثیرگذار بر روی کاهش استحکام استخوانی بدن شامل کاهش استروژن، عدم فعالیت بدنی، کشیدن سیگار، مصرف الکل یا سایر بیماری ها و درمان  های پزشکی است. اگر  این عوامل وجود   داشته باشند،حتی بامصرف کلسیم فراوان نمیتوان ازشکستگی استخوان جلوگیری کرد.DRI 1 (مقداردریافت غذایی توصیه شده ) کلسیم برای افراد بالغ 1000 تا 1200 میلی گرم در روز است که این میزان بستگی به سن، جنس و شرایط فرد دارد. به عنوان مثال در زنان باردار و شیرده، کودکان و نوجوانان میزان نیاز به کلسیم بیشتر است. یک واحد لبنیات حدود 300 میلی گرم کلسیم را  تأمین می کند. یک  واحد لبنیات برابر یک  لیوان شیر یا یک لیوان ماست  یا 45 گرم  پنیر است. افرادی که به مقدار کافی کلسیم رااز راه غذا دریافت نمی کنند، برای رفع نیازشان بایر مکمل کلسیم مصرف کنند. در  مصرف مکمل کلسیم بایستی به این نکته توجه داشت که مقدار عنصر کلسیم موجود در مکمل را درنظر بگیریم نه مقدار کل مکمل را. مثلاً یک قرص کربنات کلسیم 500 میلی گرمی ،  فقط 200 میلی گرم  کلسیم خالص دارد. بنابراین فرد با مصرف این قرص  فقط 200 میلی گرم کلسیم دریافت می کند نه  500 میلی گرم. کلسیم در روده کوچک جذب می شود، ولی تمام کلسیم مصرف شده، جذب نمی شود. مقدارجذب کلسیم بستگی به عوامل زیر دارد:

·        محیط اسیدی روده

·        مقدار ویتامین D بدن

·        مقدار استروژن بدن

·        نوع مکمل کلسیم

انواع مکمل های کلسیم

یکی از عوامل مهم در جذب کلسیم، میزان محلولیت مکمل کلسیم در بدن است. سعی کنید همیشه مکمل های استاندارد و مورد اطمینان را مصرف کنید تا بدانید چه میزان عنصر کلسیم دارندوچه مقدار در بدن حل می شوند.

سیترات کلسیم: مکمل کلسیم در محیط اسیدی بهتر جذب می شود، پس سیترات کلسیم  بهتر  از سایر مکمل ها جذب می شود، زیرا اسیدی است. این مکمل نیاز به اسید معده زیادی برای جذب ندارد و می توان آن را در هر موقع از روز و حتی با شکم خالی مصرف کرد. اما این مکمل معمولاً کلسیم کمی دارد،بنابراین بسته به نیازفردبرای تأمین کلسیم بیشتر بایستی تعدادقرص بیشتری مصرف کرد.

کربنات کلسیم: بیشتر مکمل های کلسیمی از این نوع هستند. این مکمل برای جذب بهتر نیاز به مقدار زیادی اسید معده دارد. بنابراین بایستی بعد از وعده غذایی مصرف شود.

گلوکونات کلسیم و لاکتات کلسیم: این نوع مکمل ها،  کلسیم کمی دارند. بنابراین برای رفع نیاز به کلسیم بایستی تعداد قرص های بیشتری مصرف کرد.

کلسیم سخت(Coral calcium):  این نوع مکمل کلسیم  غیر از حفظ سلامت استخوان ها، در سایر بیماری ها نیز مصرف می شود. این مکمل بیش از200 نوع بیماری را درمان می کندکه شامل بیماری های قلبی، سرطان، دیابت و.... است. البته این یافته صددرصد تأیید شده نیست.این  نوع مکمل فقط کربنات کلسیم داردوبه دلیل قلیایی بودن، مسمومیت اسیدی بدن را خنثی کرده و آن

 را از بین می برد.

گوگرد

مقدار گوگرد بدن انسان  176 گرم است که قسمت  اعظم آن در دو اسید  آمینه گوگرد دار،  یعنی متیونین و سیستئین، وجود دارد و بقیه آن به برخی از مولکولهای آلی بدن پیوند شده است.  گوگرد به عنوان یک عنصر ضروری برای تشکیل و حفاظت سلولهای بدن و تندرستی انسان نقش مهمی ایفاء می کند. گوگرد برای پوست، ناخن و مو های سالم ضروری است وبرای متعادل نگاه داشتن اکسیژن و کارکرد صحیح مغز ضروری میباشد.

نقش گوگرد

گوگرد در کار ترشح صفرا به کبد کمک میکند و دو کار مهم انجام میدهد:

·        در رنگ بهتر پوست ضروری است و مو ها را براق میسازد.

·        مبارزه در برابر عفونت های میکروبی را مؤثرتر میسازد.

منابع طبیعی گوگرد

کلم،حبوبات خشک، ماهی، تخم مرغ وگوشت ،شیر،گردو،بادام و جوانه گندم به مقدار کافی وجود داردو با حفظ یک رژیم غذایی مناسب کمبود آن مشاهده نخواهد شد.

منیزیم

این عنصر در بعضی از اعضاء بدن مانند مغز سر  و تیموس و غدههای فوق گرده ها و در خون  و عضلات موجود است و مقدار آن در این اعضا از کلسیم بیشتر است.این عنصر در تبدیل قند  خون به انرژی بسیار اهمیّت دارد و چهار عمل مهمّ را انجام می دهد:

·        در مبارزه با افسردگی مؤثر است.

·        کار سیستم رگهای خونی و قلب را تنظیم و در جلوگیری از حملة قلبی مؤثر است.

·        از رسوب کلسیم در کلیهها و کیسة صفرا جلوگیری میکند.

·        عمل هضم را آسان میگرداند.

یکی از املاح مورد نیاز هر سلول از بدن شما، منیزیم می باشد.بدن انسان بزرگ سال حاوی 28-20 گرم منیزیم است که 60% از  آن در استخوان ، 26% در  عضله و ماهیچه ها و بقیه در بافت های نرم و مایعات بدن وجود دارد . نیمی ازذخایر منیزیم بدن شما درون سلول های بافتها واندامهای بدن ونیمی ازآن به صورت ترکیب با کلسیم وفسفردراستخوان وجوددارد.تنها

 1% از منیزیم بدن شما در خون یافت می شود.بدن شما برای حفظ میزان ثابت منیزیم خون

 ، خیلی سخت فعالیت می کند . بیش از 300 واکنش بیوشیمیایی در بدن برای فعالیت خودبه منیزیم نیاز دارندچراکه منیزیم باعث حفظ فعالیت نرمال ماهیچه وعصب،ضربان منظم قلب و استحکام استخوانها می شود. همچنین منیزیم در متابولیسم انرژی و سنتز پروتئین نقش دارد.

 

 

منابع غذایی و دریافت

منیزیم در بسیاری از غذاها به مقدار فراوان یافت می شود و یک رژیم غذایی معمول در صورت انتخاب درست غذاهای مصرفی می توان مقدار کافی آن را تامین کرد . منابع غذایی خوب منیزیم عبارتند از :انجیر، لیمو ترش، گریپ فروت، ذرت زرد، بادام، گردو، پسته و سیب دانه ها ،  مغزها، آجیل ، سبزیجات برگی شکل مثل کلم ، اسفناج و ... ،غلات سبوس دارو حبوبات مثل لوبیا و سویا و... . تصفیه کردن غلاتی مانند آردگندم و برنج و فرآیند غذاها مانند شکر، سبب ازبین رفتن املاح از جمله منیزیم می شود.

نقش منیزیم در بیماریهای رایج

·        منیزیم و فشار خون(منیزیم درتنظیم فشارخون نقش مهمی راایفا می کند. رژیمهای غذایی که حاوی مقدار زیادی سبزی ومیوه باشند منیزیم و پتاسیم را درحدکافی تأمین کرده وباعث کاهش فشار خون بالا می شوند . مطالعات نشان می دهد دریافت زیاد منیزیم ، پتاسیم و کلسیم و دریافت کم چربی و سدیم در برنامه ها و رژیم غذایی تأثیر زیادی درکاهش فشار خون بالا دارند.بنابر این توصیه می شود با دریافت کافی منابع حاوی منیزیم از  وقوع فشار خون بالا پیشگیری وآن را کنترل کنید. )

·        منیزیم و بیماریهای قلبی- عروقی

دریافت کم منیزیم، باعث اختلال در ریتم قلبی و بروز حملات وسکته های قلبی می شود مطالعات انجام شده در بیمارانی که به سکته ی حاد قلبی مبتلا شدند که استفاده فوری از منیزیم پس از سکته ی قلبی سبب کاهش مرگ و میر بیماران می شود. منیزیم و استئوپرز: ممکن است کمبود منیزیم، عاملی خطر زا در ایجاد استئوپرز ( پوکی استخوان ) باشد . کمبود منیزیم ، متابولیسم کلسیم و هورمون تنظیم کننده کلسیم را در بدن تغییر می دهد . مطالعات مختلفی نشان می دهدکه مکمل دهی منیزیم ، چگالی معدنی استخوان را بهبود می بخشد ؛ اما برای اثبات این موضوع  نیاز به مطالعات  بیشتری است . منیزیم و دیابت : وجود منیزیم برای متابولیسم کربوهیدرات «قند )لازم است.ممکن است باعث آزاد سازی و فعال شدن انسولین «هورمون تنظیم کننده قند خون ) شود . افزایش  مقدار گلوکز (قند ) خون در بیماران دیابتی باعث کاهش منیزیم خون و کمبود آن در ادرار می شود .حال می توان فهمید که چرا کمبود منیزیم در افراد دیابتی نوع 1 و نوع2 که خوب کنترل نمی شوند،وجود دارد. تنها بیماران دیابتی که در معرض خطر کمبود کلسیم هستند ، بایدمنیزیم خون خود را ارزیابی کرد، و اگر کمبودی وجود داشت آن را جبران کنند. در بیماریهای دیگری مثل سردرد های میگرنی نیز مکمل دهی منیزیم ممکن است باعث کاهش سردرد شود اما برای اثبات این موضوع نیاز  به مطالعات بیشتری است .

کمبود منیزیم

اگر چه کمبود شدید منیزیم نادر است ولی علائم بالینی آن با لرزش ، اسپاسم عضله ، تغییرات شخصیتی ، بی اشتهایی ، تهوع واستفراغ مشخص می شود.تتانی ، پرش عضله، حرکات غیرارادی، تشنج و کـُما نیز در افراد با کمبود شدید منیزیم گزارش شده است. کمبود حاد منیزیم در  بیماران کلیوی ، درمان بادیورتیک ها، سوء جذب ، پرکاری تیروئید ، التهاب لوزالمعده ،کواشیورکور،دیابت، اختلالات غده پاراتیروئید ، استرس بعد از جراحی و راشیتیسم مقاوم به ویتامین D ، ایجاد میشود.

مسمومیت

اگرچه افزایش دریافت منیزیم می تواندمانع ازآهکی شدن استخوان شودولی احتمال دریافت آن

از منابع غذایی و مکمل ها خیلی کم است . تنها مورد مسمویت در کارگران کارخانه ذوب  فلزات مشاهده شده است که غبار منیزیم را به مقدار زیاد از راه تنفس یا راه دهان دریافت می کنند.

ید

ید یکی از ریز مغذیهایی است که به میزان 20 تا 50 میلی گرم در بدن انسان وجود دارد ،که حدود 70 تا 80 درصدآن درغده تیروئید وجود دارد. این ریز مغذی که مقدارش بسیار ناچیز است چه تأثیر سوئی بر  رشد مغزی و جسمی انسان دارد. حدود یک میلیارد  نفر از کمبود ید  رنج می برند و 20 میلیون نفر گواتر دارند . در ایران به طور گسترده کمبود ید وجود دارد .  چند سالی است که  وزارت بهداشت و وزارت صنایع اقدام به تهیه نمک  ید دار برای رفع این مشکل کرده اند. ید در  مواد غذایی مختلفی وجود دارد ، بهترین  منابع غذایی ید انواع سبزی های سبز و ریشه ها مثل  اسفناج است . وجود ید در مواد غذایی بستگی به وجودآن در خاک منطقه دارد. اگرخاک منطقه ای ازنظر ید فقیر باشد غذاهای تولید شده در آن منطقه از نظر ید فقیر خواهد بود. اگر ید آبی در منطقه ای از2 میکروگرم در لیتر کمتر بود ، مسلماً مشکل کمبود ید در آن منطقه وجود دارد . بعد از سبزی ها ومیوه ها طبیعتاً فرآورده های دریایی مخصوصاً ماهی های آب شور ، مهمترین منبع ید هستند. با وجوداین بستگی به آب دریا دارد که ید در آن وجود دارد یا نه . به عنوان مثال بر اساس بررسی های انجام شده آب دریای خزر از ید فقیر است و بر عکس آب خلیج فارس از نظر ید غنی است. بنابراین درست نیست که بگوئیم همه فراورده های دریا از ید غنی هستند . ید در دستگاه گوارش به  راحتی جذب می شود،پس ازجذب به غده تیروئید می رود،قسمت قابل توجهی ازآن توسط غده تیروئید برداشت می شود و راه دفع ید از طریق ادرار است.بنابراین یکی ازآزمایشهایی که می توان برای تشخیص ید انجام داد ، اندازه گیری ید خون است. البته یدبه اشکال مختلف درخون وجود داردکه به دلیل غیر قابل نفوذ بودن ، ید متصل به پروتئین در درون گلبول ها ، برای اندازه گیری از  این نظر مناسب است. ید با اسید آمینه تیروزین ترکیب می شود و در ابتدا مونو ید و تیروزین و دی ید و تیروزین و سپس تری ید و تیروزین وتترا ید وتیروزین راتشکیل می دهد.تترا ید و تیروزین با تیروگلوبولین ترکیب می شود و بدین ترتیب در غده تیروئید ذخیره می شود .  در صورت  وجود کمبود ید یا به هر دلیلی که غده تیروئید بزرگ شود ، فرد دچارگواتر میشود.

دو نوع گواتر وجود دارد که عبارتند از :

·        گواتر ساده

·         گواتر سمی

در گواتر ساده علی رغم اینکه غده تیروئید بزرگ می شود اما با مکانیسم های جبرانی تیروکسین کافی تهیه می شود . بنابر این مشکلی از نظر  تیروکسین نداریم. منتها غده  تیروئید بزرگ شده است. در صورتیکه در گواتر سمی تیروکسین کافی تولید نمی شود و  سلامتی فرد به طور جدی در معرض  خطر قرار می گیرد و باید اقدامات پزشکی صورت گیرد. اگر درمان دارویی موثر نشود،عمل جراحی صورت می گیرد .

در بررسی های علمی گواتر درجه بندی می شود :

·        گواتر درجه یک ( A) : بزرگی غده تیروئید در آن قابل لمس نیست. در معاینه زیرانگشتان پزشک معالج لمس می شود.

·        گواتر درجه یک ( B ) : بزرگی غده به گونه ای است که اگر فرد سر را بالا نگاه دارد وآب دهانش را قورت دهد. از حرکتی که در این ناحیه ایجاد می شود ، بزرگی غده تیروئید  قابل رویت است.

·        گواتر درجه دو : هنگامی که بیمار سرش را راست نگه می دارد غده قابل رویت است.

·        گواتر درجه سه : غده کاملاً بزرگ است ، به طوری که از فاصله دور هم نمایان است در این حالت ممکن است پوشیدن و در آوردن لباس برای بیمار مشکل ایجاد کند.

·        اگر مادر در دوران بارداری دچار کمبود باشد احتمال اینکه فرزند کرتین یاعقب مانده ذهنی

به دنیا آید زیاد است .درمناطقی که کمبود ید وجود دارد توجه به دختران درسنین بلوغ ومادران باردار اهمیت ویژه ای دارد . زیرا عدم توجه به دوران بارداری خطر تشکیل غده تیروئیدناقص

 و در نتیجه تولد نوزاد کرتین یا عقب مانده ذهنی را بالا می برد.

·        در مناطقی که کمبود ید وجود دارد مشکل کمبود ید را از طریق زیر می توان جبران کرد :

·        مواد غذایی را از جایی وارد کنیم که مطمئن باشیم غنی از ید است .

·        اضافه کردن ید به نمک طعام ، شکر و آب .

اما ثابت شده است که بهترین شیوه استفاده ازنمک ید داراست که وزارت بهداشت وصنایع چند سالی است که نمک  ید دار تهیه شده  در  دسترس همگان قرار می دهد . البته اگر در منطقه ای کمبود ید وجود نداشته باشد ، مصرف نمک ید دار نگران کننده نیست. مقدار یدی که در نمکها وجود دارد ، حتی اگر برابر این مقدار هم باشد عارضه و مشکلی ایجاد نمی  کند. علاوه بر کمبود ید که می تواند ایجاد گواتر کند . در برخی از مناطق آب های آلوده نیز می توانند باعث ایجاد گواتر شوند .در مناطقی که آب های زیرزمینی بالاست ونزدیک به دریا هستندبه علت آلوده شدن آب آشامیدنی

 با آب فاضلاب میتوانند ایجاد گواتر کنند. بعضی ازمواد غذایی که دارای ترکیبات گوگردی هستندمثل شلغم و کلم گواترزا هستند.دو سوم ید موجود بدن، درغده تیروئید است؛ به علّت اینکه غده تیروئید متابولیسم را کنترل میکند و ید در کار این غده بسیار مؤثر است. کمبود این ماده معدنی می تواندبه تدریج موجب اختلالات روانی، اضافه وزن، سستی و بیحالی گردد.

این عنصر پنج عمل مهم در بدن انجام میدهد:

·        سبب رشد متناسب میشود.

·        در نشاط روانی مؤثر است

·        در داشتن پوست، مو، ناخن و دندان های سالم مؤثر است.

·        در رژیم لاغری به منظور سوزاندن چربیهای اضافی بدن به شما کمک میکند.

·        انرژی بیشتری به شما میبخشد.

منابع طبیعی ید

گیاهانی که در زمینهای سرشار از ید رشد کرده اند و همچنین پیاز و تمام غذاهای دریایی از این ذسته میباشد.

 

+ نوشته شده در  شنبه 1385/02/23ساعت 3:5 بعد از ظهر  توسط یه نفری  |